(opgenomen 01/03/2005)

Het plaveiselcelcarcinoom is een regelmatig voorkomende vorm van kanker in de mondholte bij de hond. Tot nu toe was de enig afdoende methode van behandelen een ruime chirurgische verwijdering van de tumor en zijn omgeving. Dit gaat vaak gepaard met een gehele of gedeeltelijke kaakresectie, hetgeen sterk verminkend kan zijn en de kwaliteit van leven van de betreffende hond duidelijk beïnvloedt.

Tijdens de afgelopen 3 jaar is in dierenkliniek De Ottenhorst een groep van 7 honden met deze tumor behandeld met een combinatie van het chemotherapeuticum carboplatin en piroxicam, een pijnstiller-ontstekingsremmer voor mensen die ook antitumor effecten blijkt te bezitten.

Deze groep honden bestond enerzijds uit dieren waarbij de tumor een dermate grote omvang had bereikt, dat chirurgische verwijdering niet meer tot de mogelijkheden behoorde en anderzijds uit honden waarbij de eigenaar geen chirurgie wenste.

Bij 4 van de 7 dieren verdween de tumor volledig zonder aanvullende chirurgie. Bij 2 honden was aanvullende chirurgie nodig om een uitzaaiing van de tumor te verwijderen. Bij 1 hond trad geen verbetering op. Vijf van de zeven honden zijn nog steeds in leven en tumorvrij. De eerst behandelde hond, waarbij chirurgie niet meer mogelijk was, leeft inmiddels meer dan 1000 dagen na aanvang van de behandeling.

Een voorbeeld van een tumor in de neusholte die zich vaak bij uitstek zeer goed laat behandelen met chemotherapie is het maligne lymfoom in de neusholte bij de kat.

Bij honden komt een relatief grote groep neusholtetumoren voor die zich erg moeilijk laten behandelen met bovengenoemde methodes.

Dierenkliniek De Ottenhorst is voor de behandeling van dit soort neusholtetumoren bij de hond, een samenwerking aangegaan met de Faculteit voor Diergeneeskunde van de universiteit Leipzig in Duitsland en het Universitaire Academisch Ziekenhuis voor mensen in Leipzig.

De behandeling is een zogenaamde “high-dose” brachytherapie. De voor deze behandeling in aanmerking komende honden verblijven gedurende ongeveer 5 weken in Leipzig. Tijdens deze periode verblijven de dieren in een gezinssituatie bij faculteitsmedewerkers of studenten en niet in een kennel. Intensief contact tussen de eigenaar en het gastgezin is aanwezig.

De behandeling zelf bestaat uit een MRI-gecontroleerde bestraling met hoog-radioactief Iridium. Het bestralingsplan wordt gemaakt aan de hand van MRI beelden van de tumor. Het Iridium, in de vorm van een klein blokje, wordt volledig computergestuurd via een katheter door de neus respectievelijk de tumor geschoven. De computer bepaalt precies de juiste en vooraf bepaalde dosis straling in het tumorgebied en de directe omgeving. In totaal worden de dieren 8x bestraald in de loop van 4 weken. Tijdens deze bestraling zijn ze kortdurend onder narcose. Achteraf wordt een controle MRI-scan gemaakt. De bestraling wordt uitgevoerd door radiotherapeuten uit het Academisch Ziekenhuis in samenwerking met dierenartsen van de faculteit.

In tegenstelling tot bestralen met een lineaire versneller, waarbij de straling van buitenaf  wordt toegediend, wordt bij deze methode vanuit het centrum van de tumor naar de buitenzijde bestraald. De eerste resultaten zijn bemoedigend tot zelfs spectaculair.

Voor nadere informatie over bijvoorbeeld kosten en criteria op basis waarvan wel of niet kan worden overgegaan tot deze vorm van behandelen, kunt u contact opnemen met dierenkliniek De Ottenhorst, tel 00.31.115.619628 of een e-mail sturen naar info@ottenhorst.nl.


Nieuwe behandelingsmogelijkheid voor het plaveiselcelcarcinoom van de neusspiegel bij de kat.

Het plaveiselcelcarcinoom van de neusspiegel bij de kat is een redelijk vaak voorkomende tumor. Deze vorm van kanker begint meestal als een zweertje (ulcus) bij één van de neusopeningen en breidt zich dan uit in de omgeving. De tumor zien we bijna altijd op niet-gepigmenteerde delen van de neusspiegel en ontstaat onder invloed van ultraviolet licht. Uitzaaiingen naar andere plaatsen in het lichaam komen nagenoeg niet voor. Tot voor kort bestond de behandeling uit de chirurgische verwijdering van de aangetaste neusspiegel. Dit is een redelijk verminkende operatie, alhoewel na genezing cosmetisch zeer acceptabel.

In “De Ottenhorst” is nu een nieuwe behandelingsmogelijkheid aanwezig. Het cytostaticum carboplatin wordt enkele malen rechtstreeks in de tumor en zijn directe omgeving gespoten. Deze behandeling vindt onder narcose plaats en wordt gecombineerd met bestraling. De patiënt wordt gedurende een periode van 4 weken, 3x per week bestraald. Het voordeel van deze behandeling is, dat het aangezicht van de kat niet wordt geschonden. De poezen worden voor deze behandeling gedurende 5 weken in de kliniek opgenomen.

Op de onderstaande foto’s is het resultaat van zo’n behandeling te zien.

In: Journal of Veterinary and Comparative Oncology; 2004; volume 2; pp. 75 – 81. Results from the treatment of advanced stage squamous cell carcinoma of the nasal planum in cats, using a combination of intralesional carboplatin and superficial radiotherapy: A Pilot Study. J.P. de Vos, DVM1; A.G.D. Burm, DVM1; B.P. Focker, DVM1 De Ottenhorst, clinic for companion animal medicine, Terneuzen, Netherlands. Abstract Six cats with advanced-stage squamous cell carcinoma (SCC) of the nasal planum were treated with a combination of superficial radiotherapy and intralesional carboplatin therapy.  This multimodality protocol was well-tolerated by the majority of cats and resulted in complete responses in all cats (100%).  Median follow-up for all cats is 268 days and the median time-to-recurrence, time-to-progression, and overall survival have not yet been reached. Our study, although limited in number of animals and with a relatively short median follow up compared to other studies for this disease, suggests that a combination of radiotherapy and intralesional carboplatin is a useful treatment option for advanced-stage SCC of the nasal planum in cats and warrants further application of the multimodality approach presented here.

Een groot plaveiselcelcarcinoom van de neusspiegel, voor behandeling.

2 maanden na het stoppen van de behandeling; het centrale defect is later ook volledig verdwenen.

Bij katten met witte oorschelpen komt kanker voor van de oorranden. Deze vorm van kanker heet plaveiselcelcarcinoom en ontstaat onder invloed van de ultraviolette stralen uit zonlicht. Aangetaste oorranden vertonen geen abnormale zwellingen zoals bij de meeste vormen van kanker het geval is, maar juist een soort zweren. De oorranden zijn rood, wat verdikt en onregelmatig van vorm. De enige behandelingsmogelijkheid is volledige amputatie van de aangetaste oorschelp. Dit is dus een redelijk verminkende operatie.

Wij adviseren om bij katten die buiten lopen tijdens zonnig weer, de witte delen van de oorschelpen preventief in te smeren met een zonnebrandcrème met hoge beschermingsfactor. Tevens is het aan te raden om deze dieren tussen 12.00 en 16.00 uur binnen te houden.

Het eerste stadium: verbrande oorpunten a.g.v. blootstelling aan zonlicht.

Het tweede stadium: de tumor tast de oorranden aan.

Het resultaat van de operatie: oorschelpamputatie.

Het plaveiselcelcarcinoom is de meest voorkomende tumor in de mondholte van de kat. Deze vorm van kanker komt met name voor bij katten met een leeftijd vanaf 11-12 jaar en wordt in gelijke mate gezien bij alle rassen.

De tumor zit vaak aan de basis, dus de onderzijde, van de tong. Een mogelijke verklaring voor het ontstaan op deze plaats kan zijn dat de kat zich voortdurend wast, waarbij de tong in contact kan komen met kankerverwekkende stoffen in de vacht. De tumor kan echter ook op andere plaatsen in het slijmvlies van de mond optreden, waarbij het tandvlees en het kaakbot kan zijn aangetast. De symptomen, die kunnen variëren afhankelijk van de plaats in de mond en de uitgebreidheid van de tumor, zijn: wel of niet met bloed gemengd speekselverlies, moeilijk slikken, slechte adem, losse tanden of kiezen, niet meer willen eten en uiteindelijk gewichtverlies.

In het beginstadium lijkt deze tumor op een plaatselijke ontsteking van het mondslijmvlies of het tandvlees. Het verschil met een “gewone” ontsteking, bijvoorbeeld als gevolg van een tandprobleem, is dan op het oog moeilijk te herkennen. In een wat later stadium gaat de kanker gepaard met weefselverlies en breidt zich agressief in de omgeving uit. Hierbij kan ook een verdikking van een deel van het kaakbot optreden. Uitzaaiingen treden meestal niet tot laat in de ontwikkeling van deze ziekte op, maar kauwproblemen, bijkomende ontstekingen en pijn leiden bij bijna al de patiënten tot de beslissing euthanasie.

Om de diagnose plaveiselcelcarcinoom te stellen is het nodig een biopt te nemen. Dit betekent dat de dierenarts wat weefsel uit het proces wegneemt en dit laat onderzoeken door een patholoog.

Helaas worden katten meestal in een te laat stadium van de ziekte bij de dierenarts aangeboden voor onderzoek. De tumor is dan al te groot voor verwijdering door middel van een beperkte chirurgische ingreep. Radicale kaakamputatie bij de kat wordt door steeds meer deskundigen gezien als een ingreep die leidt tot veel ongemak voor het dier en ethisch niet is te verantwoorden. Inmiddels lijkt steeds duidelijker te worden dat ook de behandeling door middel van chemotherapie en/of bestraling in zo’n vergevorderd stadium niet meer effectief is. Dit in tegenstelling tot bijvoorbeeld hetzelfde type tumor, maar dan uitgaande van de neusspiegel bij de kat.

Het advies aan iedere kattenbezitter is dan ook:
Voer op regelmatige momenten, bijvoorbeeld 1x per maand, een grondige mondinspectie uit bij uw kat. Vergeet hierbij met name ook het gebied onder de tong niet.

Op jonge leeftijd starten met tandenpoetsen, is een prima hulpmiddel om uw dier deze mondinspectie aan te leren. Hiervoor zijn speciale tandenborsteltjes en tandpasta verkrijgbaar bij uw dierenarts. Bij ieder verdacht plekje in de mond van uw kat dient u direct contact op te nemen met uw dierenarts.

Vroegtijdig ontdekken van plaveiselcelcarcinomen in de mondholte van katten kan het begin zijn van een succesvolle behandeling voor deze patiëntengroep.

Plaveiselcelcarcinoom van de tongpunt.

Plaveiselcelcarcinoom van de onderkaak.

Beginnend plaveiselcelcarcinoom van de tongbasis.

Uitgebreid plaveiselcelcarcinoom van de tongbasis.

In het boek Pets living with cancer, beschrijft de auteur Robin Downing, zelf dierenarts, haar ervaringen en gevoelens tijdens de periode waarin haar hond Murphy botkanker kreeg en hiervoor met succes werd behandeld. Tevens geeft zij aan de hand hiervan waardevolle tips voor huisdiereigenaren. Adviezen die niet alleen nuttig kunnen zijn in de situatie waarin uw dier kanker heeft, maar ook om in het algemeen kennis van te nemen. Uit o.a. de “Animal Health Survey 1997”, uitgevoerd door de Morris Animal Foundation, blijkt namelijk dat zeker 25% van de honden kans heeft om in de loop van het leven, één of andere vorm van kanker te krijgen. Indien u eenmaal met uw dier in deze situatie bent gekomen, kan het bijzonder belangrijk zijn om al op de hoogte te zijn van wat er in het boek wordt gezegd. Hieronder vindt u het voorwoord van het boek door prof.dr. Greg Ogilvie.

Pets Living With Cancer: A Pet Owner’s Resource
By Robin Downing, DVM

Foreword:
Cancer. The word is as dark and empty as the disease it defines. A diagnosis of cancer often brings with it feelings of overwhelming fear, a spiralling sense of loss of control, and, most devastating of all, the loss of hope. This occurs regardless of whether the patient is a human family member or a precious pet. When we face the diagnosis of cancer in a beloved pet it is even more difficult, for we must make important and life-changing decisions for creatures that rely totally on our own judgments for their well-being. These precious animals not only share our homes, our lives, and our experiences, but they share our hearts. We have experienced their love as unconditional, and we seek through our own decision-making process to provide for them the quality and dignity of life that we know they deserve. Seeking the most appropriate care for these wonderful friends is the very least we can do as a response to their love and affection. Our goal becomes to share as many possible moments within this wonderful relationship we term “the bond.”

The beacon of light one must carry to defeat the darkness of cancer is knowledge. The American Animal Hospital Association and Dr. Robin Downing have taken a bold, important step to conquer the hopelessness of cancer with this book. The information within these pages takes the reader to the first of three steps.

The first step in facing cancer head-on is to dispel the myths of the disease as well as of its treatment. Instead of viewing cancer and cancer therapy through a shroud of myths and misconceptions, the chapters within this book afford us the information we need to chip away at the fears about cancer that are encased within us all and begin to replace them with truth. It is only by dispelling the myths and misperceptions that we can think clearly, make decisions, and begin to find the hope and opportunities that lie before us as we deal with cancer.

The second step of cancer care is as vital as the first. Care of a beloved animal can only be accomplished if it is done as a team. At the centre of that team is the person who knows your pet’s needs and desires better than anyone else in the world: you! In addition, you must carefully find and entrust your beloved pet to a veterinary health care team. All members of the staff, from the office personnel to the technicians, nurses, and other staff, must understand that they play a vital role in the care of the cancer patient and you and your family. The veterinary health care team must actively incorporate you into this team through education and empowerment to provide ongoing day-to-day care and assessment. Without your input, attention, and care, as well as your ongoing assessment, care of the cancer patient will not be optimal.

Once the caring team is forged to include at least the veterinarian, veterinary health care staff, and caregiver, and we shed ourselves of the misperceptions of cancer, then we can begin to conquer the emotional component of this disease. Once you have stripped away this dark, emotional cloak and, as a caregiver, have built a team around you, the cancer affecting your pet becomes attackable, diagnosable, treatable, manageable, and, in many cases, curable.
At this point, the care may begin. For the cancer patient and the caregiver, this must be compassionate care. This is the third and final step. Compassionate care is the single most important operative term in cancer medicine. A response by the veterinary health care team based on an understanding and appreciation of the family-pet-veterinary bond, compassionate care applies science through the heart.

As you and your beloved pet face the uncertainty, the darkness of cancer, I would urge you to break through that dark by dispelling the myths with information and knowledge. This book will be an important guide in helping you begin this process. You must then build a team with your veterinarian, his or her staff, and other experts within the veterinary profession; cancer is a big disease that must not be taken on alone. And finally, seek out compassionate care provided by people that recognize and value the magic you and your pet share. It is then that you and your pet will live daily in the hope and the wonder of that precious relationship we all know, yet find beyond our abilities to explain … the bond.

Gregory K. Ogilvie, DVM
Diplomate ACVIM (Specialties of Internal Medicine, Oncology)
Professor and Head of Medical Oncology
Department of Clinical Sciences
College of Veterinary Medicine and Biomedical Sciences
Colorado State University
Ft. Collins, Colorado

Copyright 2003 by the American Animal Hospital Association Press


Inmiddels is het boek in het Nederlands vertaald door drs. Johan de Vos, als dierenarts verbonden aan De Ottenhorst, Kliniek voor Gezelschapsdieren en Diergeneeskundig Centrum voor Kankerbehandeling.
en dr. Stefan Verschuren, als dierenarts verbonden aan Hill’s Pet Nutrtion. Onder de titel Gezelschapsdieren, Leven met Kanker wordt het uitgegeven door Welzo Media Productions te Warffum, ISBN nummer 90-5821-178-9. Het boekje is verkrijgbaar voor de prijs van € 6,95 bij dierenartsen, dierenspeciaalzaken, boekhandels, (ras)verenigingen of bij de uitgever zelf.